Kalendarium historyczne Stoczni Gdańskiej 1844 – 2016

  • 1844 – rząd pruski zakłada w Gdańsku nad Martwą Wisłą bazę Marynarki Wojennej.
  • 1850 – powstanie Prusko – Królewskiej Stoczni Marynarki Wojennej.
  • 1851 – wodowanie pierwszego okrętu, parowo – żaglowej korwety „Danzig”.
  • 1871 – po wojnie z Francją, powstaje Cesarstwo i następuje zmiana nazwy na Stocznię Cesarską w Gdańsku (Kaiserliche Werft zu Danzig).
  • 1878 – 1889 budowa nowych obiektów w tym: gmachu Głównego budynku biurowego, hal produkcyjnych, magazynu torped – obecna Sala BHP, remizy straży pożarnej oraz infrastruktury stoczniowej.
  • 1890 – w sąsiedztwie Stoczni Cesarskiej powstaje filia stoczni F. Schichaua z Elbląga
  • 1902 – 1906 – podjęcie produkcji okrętów podwodnych w Stoczni Cesarskiej
  • 1904 – przekopanie Kaiser Hafen (Port Cesarski) obecnie Kanał Kaszubski
  • 1906 – Stocznia Schichaua buduje wielkie okręty pancerne
  • 1918 listopad – upada Cesarstwo Niemieckie 
  • 1920 – powstaje Wolne Miasto Gdańsk i wchodzi w życie demilitaryzacja stoczni
  • 1920 – budowa za zgodą Ligi Narodów czterech monitorów rzecznych dla Polski.
  • 1922 – W Londynie powstaje spółka International Shipbuilding and Engineering Company Limited
  • Lata 30 – te XX wieku – stoczniowa produkcja obejmuje: statki, pogłębiarki, holowniki, silniki diesla i elektryczne oraz lokomotywy i tabor kolejowy
  • 1940 – 1945 – w obu stoczniach podjęto budowę ubootów typ VII C i typ XXI
  • 1945 marzec – czerwiec – wojska sowieckie okupują tereny obu stoczni, wywożą gotowe i wyposażane ubooty, wraz z materiałami i oprzyrządowaniem, resztę palą i dewastują.
  • 1945 czerwiec 14 – następuje oficjalne przekazanie stoczni w Gdańsku władzom polskim przez Armię Radziecką.
  • 1947 październik 19 – z połączenia obu stoczni powstaje Stocznia Gdańska.
  • 1948 listopad 06 – wodowanie pierwszego polskiego statku, rudowęglowca s/s Soldek.
  • 1949 – umowa polsko – radziecka o współpracy gospodarczej, początek eksportu statków do ZSRR, w latach późniejszych wyniesie on ok. 90% produkcji stoczni.
  • 1955 – uruchomienie produkcji nowoczesnych motorowców o nośności 10,000 DWT.
  • 1956 – marzec – M/s Bolesław Bierut zatarł się na pochylni podczas wodowania.
  • 1960 – Stocznia Gdańska zajmuje piąte miejsce pod względem tonażu wodowanego na świecie, jej załoga liczy wówczas ok. 18 tys. Pracowników.
  • 1961 grudzień 13 – pożar na statku m/s Maria Konopnicka, ginie 22 stoczniowców
  • 1967 kwiecień 15 – decyzją KC PZPR, Stocznia Gdańska otrzymuje imię W.I. Lenina
  • 1969 – stocznia zajmuje drugie miejsce na świecie w produkcji statków rybackich
  • 1969 – zatrudnienie w Stoczni Gdańskiej im. Lenina wynosiło około 18 tys. ludzi
  • 1970 grudzień 14 – 16 – strajk spowodowany drastycznymi podwyżkami cen artykułów żywnościowych, walki uliczne i masakra robotników przed II Bramą
  • 1980 sierpień 14 – 31 – strajk w obronie zwolnionej z pracy Anny Walentynowicz, powstaje lista 21 postulatów. Na czele MKS – u stoi elektryk Lech Wałęsa
  • 1980 sierpień 31 – w Sali BHP podpisanie „Porozumień Gdańskich” z rządem PRL
  • 1980 grudzień 16 – na nowo powstałym Placu Solidarności odsłonięto Pomnik Poległych Stoczniowców w 1970 roku
  • 1981 grudzień 16 – pacyfikacja strajkuj w stoczni po ogłoszeniu Stanu Wojennego
  • 1982 – wodowanie żaglowca szkolnego „Dar Młodzieży” dla WSM w Gdyni
  • 1987 – podczas bocznego wodowania żaglowca dla ZSRR „Mir” (Pokój) dochodzi do uszkodzenia jednostki.
  • 1988 maj i sierpień – strajki w celu przywrócenia legalności NSZZ „Solidarność”.
  • 1988 listopad – podczas wizyty w stoczni premiera M. Rakowskiego zapowiedź likwidacji zakładu z powodu rzekomych słabych wyników ekonomicznych.
  • 1990 styczeń 27 – wolą załogi stocznia traci swojego „patrona” W. I. Lenina.
  • 1994 listopad – pożar w Hali Stoczni, ginie 7, a rannych jest ponad 300 osób
  • 1996 – ogłoszenie upadłości Stoczni Gdańskiej.
  • 1998 – właścicielem Stoczni Gdańskiej zostaje Grupa Stoczni Gdynia
  • 1999 – wpisanie do rejestru zabytków trzech obiektów na terenie Stoczni Cesarskiej: Dyrekcji, Remizy i Sali BHP
  • 2000 – w ramach obchodów 20 – lecia „Porozumień Gdańskich” otwarto w Sali BHP wystawę „Drogi do Wolności”, w 2006 roku przeniesiona do innej siedziby
  • 2004 – KK NSZZ „Solidarność” przejmuje obiekt
  • 2005 sierpień – na terenach postoczniowych z okazji 25 lecia powstania NSZZ „Solidarność”, odbył się koncert J.M. Jarra., dla blisko 100 tysięcy ludzi
  • 2007 – powstaje nowa stocznia – Stocznia Gdańsk S.A., z większościowym pakietem akcji w rękach ukraińskiego koncernu ISD
  • 2010 – udostępnienie dla zwiedzających Salę BHP, po trwającym kilka lat remoncie.
  • 2014 sierpień – otwarcie Europejskiego Centrum Solidarności
  • 2015 sierpień 14 – 31 – obchody 35 rocznicy strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina w 1980 r. i podpisania „Porozumień Gdańskich”
  • 2016 sierpień – Inauguracja Muzeum Sali BHP Stoczni Gdańskiej i otwarcie wystawy „Stocznia – Solidarność”
  • 2016 grudzień – Obchody 35 rocznicy ogłoszenia Stanu Wojennego.
  • 2017 czerwiec – wizyta brytyjskiej pary książęcej ks. Wiliama i ks. Kate, złożenie kwiatów pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców.
  • 2018 – 40 – ta rocznica założenia Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i 30 – ta rocznica strajków majowego i sierpniowego z 1988 r.

Kalendarium Placu Solidarności i Pomnika Poległych Stoczniowców w 1970 roku w Gdańsku

  • 1970 14 XII – Rozpoczęcie strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, w związku z tzw. „regulacją cen”.
  • 1970  14 i 15 XII – Zajścia na ulicach Gdańska, prowokacje ze strony władz, demolowanie i okradanie sklepów, podpalenie kilku obiektów w tym budynku KW PZPR.
  • 1970 16 XII – wojsko i milicja ostrzelała stoczniowców broni maszynowej wychodzących stoczniowców przez II Bramę. Śmierć poniosło dwóch robotników, a trzech zmarło w wyniku postrzałów, kilkunastu było rannych.
  • 1971 Styczeń – Henryk Lenarciak na zebraniu związków zawodowych po raz pierwszy porusza temat pomnika poświęconego tym wydarzeniom.
  • 1971 01 V – podczas pochodu stoczniowcy nieśli transparenty z hasłami rozliczenia winnych tragedii grudniowej.
  • 1979 grudzień – zapowiedź Lecha Walesy,że za rok powstanie kopiec z kamieni przyniesionych przez robotników
  • 1980 14 VIII – początek strajku Stoczni Gdańskiej, jeden z pierwszych postulatów strajkujących to żądanie zgody na budowę pomnika.
  • 1980 24 VIII – MKS zatwierdza rysunek inż. Bogdana Pietruszki i wyznaczona została data odsłonięcia pomnika na dzień 16 XII 1980 r.
  • 1980 01 IX – powstaje Społeczny Komitet Budowy Pomnika
  • 1980 24 IX – prezentacja makiet przez zespoły architektoniczne uczestniczące w wewnętrznym konkursie. Zmiana założeń projektu wg rysunku B. Pietruszki z czterech na trzy krzyże z kotwicami.
  • 1980 01 X – tajne glosowanie SKBP i wybór pomnika wg projektu R. Peplińskiego
  • 1980 10 X – zatwierdzenie projektu  przez ówczesnego ministra kultury i sztuki W. Zina.
  • 1980 02 XII – zakończenie ustawiania krzyży.
  • 1980 03 – 04 XII – zawieszenie kotwic na krzyżach.
  • 1980 06 XII – wmurowanie kamienia węgielnego
  • 1980 07 XII – montaż płaskorzeźb wykonanych przez Roberta Peplińskiego i Elżbietę Szczodrowską – Peplińską.
  • 1980 16 XII – odsłonięcie pomnika przy udziale Przewodniczącego Rady Państwa Henryka Jabłońskiego i Kard. Franciszka Macharskiego w dziesiątą rocznicę wydarzeń.
  • 1981 XII – 89 IV – W stanie wojennym i wl. następnych plac był pod „opieką” SB
  • 1987 – III Pielgrzymka  Jana Pawła II do Polski i samotna modlitwa u stóp pomnika.
  • 2000 – Zmiana wyglądu dwóch krzyży w pomniku.
  • 2005 31 VIII – Uroczystości z okazji 25 – lecia strajków sierpniowych
  • 2010 10 IV – Od pierwszych minut po katastrofie samolotu prezydenckiego Gdańszczanie oddają hold poległym składając kwiaty i zapalając tysiące zniczy.
  • 2010 31 VIII – 30 – ta rocznica podpisania Porozumień Gdańskich
  • 2010 16 XII – obchody 40 – lecia masakry na Wybrzeżu
  • 2014 30 VIII – Uroczyste otwarcie Europejskiego Centrum Solidarności na terenie d. Stoczni Gdańskiej przy II Historycznej Bramie SG i pl. Solidarności.
  • 2015 31 VIII – W 35 rocznicę podpisania Porozumień Gdańskich uroczystość składania kwiatów przez KK NSZZ Solidarność.
  • 2015 16 XII – obchody 45 rocznicy masakry robotników i 34 rocznicy pacyfikacji Stoczni Gdańskiej w Stanie Wojennym.

Westerplatte – symboliczne miejsce wybuchu II Wojny Światowej

Westerplatte to nazwa znana każdemu Polakowi. Symboliczne miejsce wybuchu II wojny światowej, znane z nieugiętej obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej przez nieliczną załogę w obliczu przygniatającej przewagi wroga.

            Dzisiejsze Westerplatte jest półwyspem utworzonym nie tylko i wyłącznie siłami natury. Półwysep tworzył się w pradawnym ujściu Wisły, której dolny bieg był jedynym wejściem do starego portu gdańskiego.

            Zawdzięcza swoje istnienie królowej rzek polskich – Wiśle. Na przestrzeni setek lat u dawnego jej ujścia do Zatoki Gdańskiej, znajdującego się przy obecnej Twierdzy Wisłoujście, osadzały się nanosy w postaci piasku, mułu i innych substancji materialnych powodując zamulanie toru wejściowego portu na Motławie.

            Powstanie półwyspu – pierwotnie ławicy podwodnej, a następnie wyspy, usytuowanej na północny zachód od ujścia Wisły Gdańskiej, zawdzięczać należy działalności erozyjnej i akumulacyjnej rzeki.  Materiały denne przytransportowane przez Wisłę uzupełniane są przez falowanie morza. Niegdyś, gdy część wód wiślanych odprowadzał Nogat, Leniwka niosła znacznie mniej rumowiska. Niemniej przy jej ujściu tworzyły się rozległe i zmie­niające swe kształty, a nawet wędrujące na przedpolu ujścia mielizny. Stanowiły one stałe zagrożenie dla żeglugi. Ruchy podwodne piasków powodowało nie tylko wzburzone morze, ale i sama rzeka, w okresie obniżania się, wskutek wiatrów południowych, poziomu zwierciadła morza.

            Przyspieszała bowiem wówczas znacznie swój bieg i żłobiła w uformowanych ławicach podwodnych głęboką rynnę, zasypując równo­cześnie wcześniejsze koryta. Te naturalne procesy hydrogeologiczne, dokumentowane na redzie gdańskiej opracowaniami kartograficznymi od początku XVII wieku, stanowiły niegdyś jeden z głównych proble­mów żeglugi w porcie gdańskim.

            Najstarszą znaną dziś mapę morską rejonu ujścia Wisły sporządził w 1594 roku holenderski specjalista budownictwa wodnego i konstruktor Walter Clemens,  przybyły tu z Królewca, którego zadaniem było m.in. sprawowanie nadzoru nad utrzymaniem odpowiedniej głębokości torów wodnych prowadzących do portu gdańskiego.

            W XVII wieku utworzyły się dwie mielizny tak zwane „łachy” (wschodnia i zachodnia). Następnie połączyły się one w jedną wyspę, nazywaną już od tej chwili Westerplatte (z hol.wyspa zachodnia). W 1843 roku, po wybiciu przez rzekę w czasie katastrofalnej powodzi w 1840 roku nowego ujścia zwanego Śmiałą Wisłą, wyspę połączono groblą ze stałym lądem, zasypując dawne ujście Wisły do Zatoki Gdańskiej.

            Pierwsze militarne wykorzystanie Westerplatte nastąpiło podczas polskiej wojny sukcesyjnej, gdy król Francji Ludwik XV zdecydował się poprzeć militarnie swojego teścia, króla Stanisława Leszczyńskiego i wysłał do obleganego przez Rosjan Gdańska symboliczne siły. W dniu 11 maja 1734 roku desantowano tutaj wojska francuskie w sile dwóch pułków i liczyły 1 570 żołnierzy pod wodzą brygadiera Lamotte de la Peirouze, aby  bez próby podjęcia walki – po czterech dniach odpłynąć do Kopenhagi.

            Powrót żołnierzy francuskich już pod nowym dowództwem ambasadora Francji w Kopenhadze, hrabiego Louisa Roberta de Plélo nastąpił 24 maja  w sile trzech pułków, liczących około 2 400 żołnierzy, którzy wzięli udział w walkach o Wisłoujście. W walkach, które toczyły się około miesiąca, zginął dowódca i ponad 100 jego żołnierzy. Kapitulacja nastąpiła 23 czerwca 1734 roku.

            Podczas francuskiego oblężenia Gdańska w roku 1807 walki ominęły półwysep, ale po podpisaniu traktatu w Tylży i ustanowieniu Wolnego Miasta Gdańsk pod protektoratem cesarza Napoleona Bonaparte rozpoczęto szeroko zakrojone prace fortyfikacyjne w celu obrony przeciwdesantowej tego strategicznie ważnego miejsca. Podczas ponownego oblężenia Gdańska w 1813 roku, tym razem przez połączone siły rosyjsko – pruskie przeciw broniącej się załodze francusko – polskiej, walki toczyły się również na Westerplatte i zakończyły się kapitulacją garnizonu na przełomie 1813 i 1814 roku.

            Po wojnach napoleońskich i długim na Pomorzu okresie pokoju, Westerplatte utraciło z czasem swój charakter obronnej placówki militarnej i przekształciło się w ośrodek rekreacyjno – kąpieliskowy, wykorzystywany głównie przez gdańszczan. W centrum półwyspu, jakim stało się Westerplatte od 1845 roku, stanęło w 2 połowie XIX wieku kilka letniskowych budynków o lekkiej konstrukcji szkieletowej, między innymi dom kuracyjny i budyneczki gospodarcze, parę prywatnych wilii, a na plaży łazienki – rozbieralnie, pawilonik ratownictwa, molo o szumnej nazwie Kaiser Steg, czyli Cesarska Kładka. Zbudowano nadto we wschodniej części półwyspu, od strony kanału, przystań dla statków spacerowych, przywożących z Gdańska amatorów plaży i kąpieli.

            Długo utrzymywały się na Westerplatte stare fortyfikacje napoleońskie, wykorzystywane i unowocześniane przez Prusaków. Na mapie tego terenu z 1890 roku, widać na południowo – zachodnim krańcu półwyspu zarys potężnej fortyfikacji o wymiarach około 200 x 400 m. Resztki dwu mniejszych redut znajdowały się również nad Kanałem Portowym, jedne pośrodku nabrzeża, inne po wschodniej stronie, mniej więcej na miejscu obecnej przystani Żeglugi Gdańskiej

            Obiekt nazywany dzisiaj placówką „Fort” pochodzi z 1911 roku i jest częścią pruskiego systemu fortyfikacji nadbrzeżnych. Było to dwukondygnacyjne stanowisko dowodzenia komendanta artylerii nadbrzeżnej i główny punkt kierowania ogniem.

            Po I wojnie światowej wszystkie niemieckie fortyfikacje na na całym obszarze Gdańska przestały służyć celom wojskowym w związku z całkowitą demilitaryzacją Wolnego Miasta. Półwysep przeznaczono (wyłączając nabrzeże Kanału Portowego, które należało do Rady Portu) na miejsce wypoczynkowe gdańszczan. Wybudowano wówczas nowe wille i łazienki, muszlę koncertową i małe domki letniskowe.

            Po przekazaniu tego obszaru w 1924 roku przez Gdańsk władzom polskim na Wojskową Składnicę Tranzytową, prasa gdańska rozpoczęła kampanię antypolską, skarżąc się, że społeczeństwo gdańskie poniosło niepowetowaną stratę na rzecz Polski. Westerplatte porównywano z wiedeńskim Praterem, słynnym, istniejącym od XV wieku początkowo jako zwierzyniec cesarski parkiem, w stolicy Austrii. Porównanie prymi­tywnego kąpieliska na Westerplatte ze wspaniałym Praterem było wręcz złośliwą propagandą. Strata ta była znikoma wobec posiadania przez Gdańsk znakomitych miejsc kąpielowych w Sopocie, Jelitkowie, Brzeźnie, Stogach i Sobieszewie.

            Od samego początku istnienia Wojskowej Składnicy Tranzytowej, była ona solą w oku władz Wolnego Miasta Gdańska. Zaostrzenie sytuacji nastąpiło w 1933 roku. W proteście przeciwko zastąpieniu policji portowej, policją gdańską, doraźne wzmocniono załogę WST przez 120 osobowy oddział, przybyły na pokładzie O.R.P. „Wilia”, po tygodniu oddział został wycofany.

            W tym samym roku rozpoczęto budowę wartowni I, V, II, IV i dwóch kabin bojowych wartowni III w piwnicy willi podoficerskiej, a w latach 1934 –  36 za zgodą Ligi Narodów Polacy budują nowoczesne koszary z wartownią nr VI w piwnicy.

            Na wiosnę w1939 roku przybywa ostatnia zmiana załogi z 2 Dywizji Piechoty Legionów z Kielc, zwiększa się też liczba żołnierzy nielegalnie przybywających z Gdyni na pokładzie holownika w ramach akcji wzmacniana siły obronnej składnicy.

            25 sierpnia 1939 roku, przybycie z  kurtuazyjną wizytą do portu gdańskiego, szkolnego okrętu Kriegsmarine „Schleswig – Holstein” zamiast awizowanego wcześniej, lekkiego krążownika „Königsberg”. Pretekstem wizyty było oddanie hołdu poległym w 1914 roku marynarzom z krążownika „Magdeburg”, pochowanym w Gdańsku. Pierwotnie termin wybuchu wojny określony w „Fall Weiss” (Plan Biały) zakładał atak na Polskę w dniu 26 sierpnia, w ostatniej chwili przesunięty przez Adolfa Hitlera na 1 września.

            Załoga WST: komendant mjr Henryk Sucharski, zastępca komendanta, dowódca obrony od 2 września  kpt. Franciszek Dąbrowski, co najmniej 210  żołnierzy i pracowników cywilnych, w tym sześciu oficerów.

             Wyznaczone cele: Obrona terenu WST, w ciągu 6 godzin do czasu nadejścia pomocy, następnie został zwiększony czas oporu do 12 godzin. Działania odciążające siły polskie, broniące Gdyni i półwyspu Hel.

             Uzbrojenie: 1 armata polowa kal. 75 mm, 2 działka ppanc (przeciwpancerne) kal. 37 mm, 4 moździerze kal. 81 mm, 42 karabiny maszynowe (6 lekkich, 18 ręcznych i 18 ciężkich), 160 karabinów, 40 pistoletów, 560 granatów ręcznych obronnych i 560 granatów ręcznych zaczepnych.             Plany niemieckie zakładały szybkie zajęcie terenu WST, po uprzednim przygotowaniu artyleryjskim „Schleswiga – Holsteina”: 4 działa 280 mm, 10 dział 150 mm, 4 działa 88 (jednocześnie mógł prowadzić ogień tylko z części posiadanej artylerii).

             Podstawowymi jednostkami ataku była Kompania Szturmowa Marynarki Wojennej wsparta kompanią saperów, plutonami SS, SA i policji. Nie licząc załogi okrętu szkolnego, i obsługi jednostek wsparcia, WST była  bezpośrednio atakowana przez około 600 ludzi. Ostrzał prowadzony od strony zatoki przez co najmniej dwa torpedowce był wysoce nieskuteczny.

            1 wrzesień, o godz. 4,48 – ostrzał z artylerii „Schleswiga – Holsteina” rozpoczął niemiecką operację, mającą na celu zajęcie terenu WST. Załoga polska odparła dwa szturmy i zadała duże straty przeciwnikowi. Sytuacja przeciwników na Westerplatte była krańcowo różna. Załoga WST w sile wzmocnionej kompanii, składała się z  wyselekcjonowanych specjalistów różnych dziedzin.          Teren był dobrze przygotowany do stosunkowo krótkiej, ale intensywnej  walki, w oparciu o stałe i polowe elementy fortyfikacji. Polacy borykali się z brakiem większej ilości artylerii, w tym przeciwlotniczej, oraz braków w zaopatrzeniu (część wyposażenia nie dotarła do składnicy, zatrzymana przez Niemców).

            Rozwiązanie Korpusu Interwencyjnego, który miał przyjść załodze na odsiecz, skazało walkę na przegraną od chwili jej podjęcia. Siły niemieckie posiadały wielokrotnie większy potencjał bojowy, ale dużo do życzenia pozostawiał sposób planowania i dowodzenia. Kiepskie rozpoznanie i złe prowadzenie działań, spowodowały znaczne straty wśród atakujących oddziałów. Jednakże stosunek sił nie pozostawiał złudzeń co do ostatecznego wyniku walki.

             W nocy z 1 na 2 września Polacy rozkręcili tory kolejowe, co zwiększyło bezpieczeństwo na przedpolu.

            2 wrzesień – Na wskutek miernych rezultatów dowództwo niemieckie postanowiło wesprzeć oddziały atakujące bombardowaniem lotniczym. Około godz. 17-tej nastąpił nalot blisko pięćdziesięciu samolotów Junkers Ju 87, które bardzo skutecznie zbombardowały obiekty składnicy. Nalot całkowicie zniszczył wartownię nr V, uszkodził budynek koszarowy, rozbił wszystkie cztery moździerze i dokonał innych rozległych strat. Zginęło co najmniej pięciu polskich żołnierzy, a kilkunastu odniosło rany. Mjr Sucharski na wskutek wstrząsu i napływających meldunków o stratach podejmuje jednoosobowo decyzję o kapitulacji, motywując ją  wypełnieniem rozkazu 12 godzinnej walki. Kapitan Dąbrowski, przy poparciu innych oficerów, nie zgadza się z decyzją komendanta i bierze na siebie ciężar dowodzenia, aż do kapitulacji, w siódmym dniu walki. Niemcy popełniają poważny błąd, próbując zająć polskie pozycje  dopiero po upływie dwóch godzin od bombardowania, pozwalając na skonsolidowanie obrony. Po odparciu próby ataku, przez Polaków dowództwo niemieckie uznaje, że nalot nie był skuteczny i rezygnuje z dalszego wsparcia powietrznego.

            Od 3 do 6 września – Trwa obrona Westerplatte, Niemcy prowadzą rozpoznanie, wzmożoną działalność patroli, silny ostrzał artyleryjski, koncentrują siły i  przygotowują się do ostatecznego uderzenia. Niemcy podejmują  ponowną, nieudaną próbę wtoczenia na teren składnicy cysterny z paliwem w celu podpalenia lasu.

            7 wrzesień – W wyniku ostrzału została trafiona i zniszczona wartownia nr II. Po odparciu ataku jednostek niemieckich mjr Sucharski jednoosobowo podejmuje decyzję kapitulacji na wskutek stanu rannych żołnierzy, szczególnie por. Leona Pająka. Niemcy w uznaniu męstwa polskich żołnierzy proponują honorowe warunki kapitulacji. W czasie walk ginie 15 Polaków, około 40 jest rannych i kontuzjowanych, straty niemieckie są kilkakrotnie wyższe i wynoszą nie mniej niż 50 zabitych i ponad 120 rannych.

            Militarny wymiar tej walki był ograniczony, a wynik przesądzony, jednak wymiar moralny i nimb sławy westerplatczyków, ukuty jeszcze w czasie wojny są dowodem na to, że ich trud nie poszedł na marne.

Projekt i Realizacja: