Historia

Szanowni Państwo,

Nasza fundacja działa na terenie dawnej Stoczni Gdańskiej i innych historycznych terenów stoczniowych w Gdańsku, przez co naturalnie otrzymujemy wiele zapytań w tej kwestii. Poniższy tekst jest próbą odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania z Państwa strony.

Zwiedzanie Stoczni Gdańskiej

Przedsiębiorstwo Państwowe Stocznia Gdańska (w latach 1967-1990 im. Lenina), miejsce narodzin “Solidarności” w roku 1980, upadło w roku 1996 i od tego czasu ten zakład nie istnieje. Część terenów przemysłowych została sprywatyzowana i nie są one dostępne publicznie. Nadal na tym terenie prowadzona jest działalność produkcyjna i stoczniowa. Od lipca 2018 roku na wyspie Ostrów działa firma Stocznia Gdańsk SA, która do historii poprzedniego zakładu nawiązuje jedynie nazwą. Także i ona wyłączona jest z dostępu dla turystów.

Czy można wejść na teren Stoczni Gdańskiej?

Czy w takim razie można wejść na teren dawnej Stoczni Gdańskiej? – Niektóre obiekty znajdują się w rękach prywatnych i wciąż są wykorzystywane do celów produkcyjnych, obszary przy portowym kanale Martwej Wisły obejmuje zakaz wstępu. Pewna część terenów postoczniowych jest otwarta i można się tam poruszać bez ograniczeń.

Terenem, który należy do miasta i jest w pełni otwarty jest Plac Solidarności i Pomnik Poległych Stoczniowców Grudnia 1970 roku, znany z charakterystycznych trzech krzyży z kotwicami, które go tworzą. W tym miejscu miała miejsce gdańska część wydarzeń grudniowych – masakry na Wybrzeżu w roku 1970. Obok, przy ulicy Doki 1 znajduje się historyczna Brama II Stoczni Gdańskiej, znana z wydarzeń sierpnia ’80 roku.

Wyjątkowym miejscem, ze względu na zabytkową architekturę jest Szlak Stoczni Cesarskiej, prowadzący pomiędzy ceglanymi zabudowaniami z końca XIX wieku – niemieckiej Stoczni Cesarskiej w Gdańsku “Kaserliche Werft zu Danzig”. Szlak otwarty został w październiku 2018 roku przez właściciela tego fragmentu terenu – Stocznię Cesarską Developement, a powstał przy współpracy z Morską Fundacją Historyczną.

Muzeum Solidarności - Muzeum Stoczni Gdańskiej

Czy i jak zwiedzić można Muzeum Solidarności w Gdańsku albo Muzeum Stoczni Gdańskiej? – W Gdańsku nie znajdują się tego typu instytucje.

W czasie istnienia Stoczni Gdańskiej działało zakładowe muzeum, które mieściło się na piętrze stoczniowej sali szkoleń BHP, lecz było ono dostępne jedynie dla pracowników i organizowanych w czasie PRL grupowych wycieczek po terenie zakładu. W dniu 31 sierpnia 1980 roku podpisano tam porozumienia sierpniowe (gdańskie), przez co miejsce to nazywane jest do dzisiaj “kolebką solidarności”. Obecnie w odnowionym budynku znajduje się Muzeum Sali BHP Stoczni Gdańskiej. Prezentowana tam ekspozycja obejmuje tematy produkcji stoczniowej w tym miejscu oraz historię strajku i powstania “Solidarności”. Pierwsza tego typu wystawa w tym miejscu pt. “Drogi do wolności” działała w początku XXI wieku, potem przeniesiono ją do schronu przy siedzibie NSZZ “Solidarność” w Gdańsku, gdzie dostępna była przez następnych kilka lat. Obecnie część tych eksponatów umieszczonych jest w Europejskim Centrum Solidarności.

Drugim miejscem, które można odwiedzić na terenie dawnej stoczni jest Europejskie Centrum Solidarności, otwarte w roku 2014. Jest to przede wszystkim międzynarodowa instytucja kultury i otwarta przestrzeń publiczna, z biblioteką, ogrodem zimowym, restauracjami, salą konferencyjną. Jedynie część budynku – wystawa stała (a nie muzeum) poświęcona jest idei Solidarności jako ruchu społecznego. Wejście do instytucji jest bezpłatne, natomiast zwiedzanie wystawy stałej jest objęte biletowaniem i trwa około 2 godzin.

Subiektywna Linia Autobusowa

Czy możliwe jest zwiedzanie Stoczni Gdańskiej autobusem? – W latach 2009 – 2014 na terenach postoczniowych działał projekt “Subiektywna Linia Autobusowa”, który skupił się na prowadzeniu wycieczek za pomocą historycznego autobusu typu Jelcz – charakterystyczny Ogórek, zaś przystankami były najważniejsze miejsca związane z zakładem i historią dawnej Stoczni Gdańskiej. Ze względu na przekształcenia terenów stoczniowych, obecnie nie ma możliwości zwiedzania czy poruszania się między halami produkcyjnymi tego typu środkiem transportu.

Zwiedzanie terenów stoczniowych w Gdańsku z przewodnikiem

Morska Fundacja Historyczna, skupiająca wieloletnich przewodników po terenach stoczniowych w Gdańsku, byłych stoczniowców i pasjonatów przemysłu okrętowego nad Bałtykiem, zaprasza na wycieczki tworzone dla turystów indywidualnych i grup zorganizowanych po terenie dawnej Stoczni Gdańskiej. Proponowane programy zwiedzania znajdują się w zakładce Oferta u góry strony, a w zakładce Aktualności dostępne są informacje o obecnie trwających i proponowanych cyklach wycieczek na najbliższy czas. W zakładce Kalendarz imprez znajduje się spis wszystkich dotychczasowych przedsięwzięć fundacji oraz wydarzeń, w których braliśmy udział. Wszystkie imprezy organizowane przez fundację są dostępne także za pomocą strony MFH na portalu Facebook.

Najczęstrze miejsce naszych zbiórek - kiosk "Souvenire" przy Bramie II Stoczni Gdańskiej.

Publikacja "175 lat historii Stoczni Gdańskiej 1844-2019"

Morska Fundacja Historyczna zaprasza do zakupu własnej publikacji, którą wydano specjalnie na 175. rocznicę powstania pierwszego zakładu stoczniowego w miejscu późniejszej Stoczni Gdańskiej. Na niecałych 50 stronach książeczki w formacie B6 zawarto najważniejsze informacje o historii tego miejsca. Dodatkowo podano także ważniejsze daty z historii Stoczni Gdańskiej i kalendarium Placu Solidarności oraz miniprzewodnik po terenach dawnej Stoczni Gdańskiej, charakteryzujący najważniejsze obiekty stoczniowe. W środku znajduje się 30 czarno-białych fotografii i plan terenów stoczniowych do samodzielnego poruszania się po otwartej części terenu dawnej stoczni. Publikacja dostępna jest do kupienia podczas organizowanych przez fundację wycieczek po terenach stoczniowych oraz stale w dobrych księgarniach na terenie Gdańska: ul. Straganiarska i Łagiewniki. Oferujemy także sprzedaż wysyłkową.

175 lat historii Stoczni Gdańskiej 1844-2019

Spis treści obejmuje tematy:

– najstarsze stocznie w Gdańsku,
– początki przemysłu stoczniowego w Gdańsku w XIX w.,
– Stocznia Cesarska w Gdańsku,
– międzywojenna spółka “The International Shipbuilding and Engineering Company Limited”,
– F. Schichau Werft GmbH,
– Stocznia Gdańska w latach 1945-1967,
– Robotniczy protest 14-16 XII 1970 r.,
– Sierpniowy strajk 14-31 VIII 1980 r. i Budowa Pomnika Poległych Stoczniowców,
– stan wojenny i pacyfikacja stoczni 13-16 XII 1981 r.,
– Stocznia Gdańska im. Lenina w latach 1967-1990,
– współczesna Stocznia Gdańsk S.A.

Projekt i Realizacja: